Dr. Özgür Karakuzu
Tüm Tedaviler

Diyet Tedavileri

SIBO Faz 1-2, Düşük FODMAP, Eliminasyon, Akdeniz ve fonksiyonel beslenme protokolleri.

Tıbbi içerik Dr. Özgür Erdinç Karakuzu tarafından incelenmiştir · Son inceleme: 18 Ekim 2026

Seans Süresi

İlk diyet danışmanlık 60 dk · takip 30 dk

Sıklık

Protokol süresi 4–16 hafta (diyet tipine göre) · 2–4 haftalık takip

Klinik beslenme — yani diyet — fonksiyonel tıbbın temel taşıdır. Her hastalık tablosunda farklı bir yaklaşıma ihtiyaç vardır. Kliniğimizde uygulanan beş ana protokol: (1) Akdeniz Diyeti — kalp, otoimmün ve metabolik sağlık için en çok araştırılmış beslenme modellerinden biri, (2) SIBO Faz Protokolü — ince bağırsak bakteriyel aşırı çoğalması için, (3) Düşük FODMAP — IBS için kanıt düzeyi yüksek protokol, (4) Eliminasyon Diyeti — gıda hassasiyeti, otoimmün tetikleyici tespiti, (5) Elemental Diyet — şiddetli SIBO/IBD durumlarında kısa süreli sıvı bazlı.

Önemli ilke: hiçbir diyet "hayat boyu sıkı" değildir. Eliminasyon fazı amaçtır, ama hedef her zaman mümkün olan en geniş besin yelpazesine geri dönmektir. Sürekli kısıtlama mikrobiyom çeşitliliğini zayıflatır, sosyal hayatı bozar ve yeme bozukluğu (ortoreksi) riskini artırır. Bu yüzden geri yükleme (reintrodüksiyon) protokolü tüm diyet süreçlerinin kritik bir parçasıdır.

1. Akdeniz Diyeti — sebze, meyve, balık, baklagil, tam tahıl, zeytinyağı zengini; et ve süt orta; işlenmiş gıda ve şeker minimum. Otoimmün, kardiyovasküler, metabolik ve nörodejeneratif risk azaltıcı en güçlü kanıtlı diyet (PREDIMED, Lyon Heart Study). Hayat boyu sürdürülmesi tasarlanmıştır.

2. SIBO Faz Protokolü — 4 fazlı yaklaşım: Faz 1 (eliminasyon: SCD + Low FODMAP, 2-4 hafta), Faz 2 (sıkı eliminasyon, antimikrobiyal eşliğinde, 4-8 hafta), Faz 3 (geri yükleme, mikrobiyom çeşitlendirme), Faz 4 (idame, Akdeniz benzeri). Kliniğimizde 14, 28 ve 56 günlük detaylı menüler hazırlanır.

3. Düşük FODMAP — Monash Üniversitesi'nin geliştirdiği, IBS'te kanıt düzeyi yüksek ve ilk basamakta önerilen protokoldür. 3 fazlı: eliminasyon (4-8 hafta), yeniden ekleme (her FODMAP alt grubu 3 günde test), kişiselleştirme. IBS hastalarının ~%70'inde belirgin yarar gösterir.

4. Eliminasyon Diyeti — gıda hassasiyetleri, otoimmün tetikleyiciler için. AIP (Otoimmün Protokol) en sıkı versiyonu; gluten, süt, yumurta, baklagil, gece sebzeleri, alkol, kafein çıkarılır. 30-60 gün, sonra 5-7 günde bir besin grubu test edilir.

5. Elemental Diyet — amino asit, basit karbonhidrat ve yağ asitlerinden oluşan tıbbi formüla; 2-3 hafta sıvı beslenme. Şiddetli SIBO eradikasyonunda %80+ başarı oranı. Hekim takibi zorunludur.

Endikasyonlar

  • SIBO/IBS — SIBO Faz Protokolü veya Low FODMAP
  • Otoimmün hastalıklar — Eliminasyon (AIP) veya Akdeniz
  • Metabolik sendrom, tip 2 diyabet, dislipidemi — Akdeniz
  • Kardiyovasküler risk azaltma — Akdeniz
  • Kronik inflamasyon — anti-inflamatuar Akdeniz
  • Gıda hassasiyeti şüphesi (mig­ren, cilt sorunları, kronik şişkinlik) — Eliminasyon
  • Şiddetli/dirençli SIBO veya IBD alevlenmesi — Elemental (kısa süreli)
  • Hashimoto, RA, premenopozal hormonal denge — kişiselleştirilmiş kombinasyon

Nasıl Uygulanır?

  1. 1Detaylı beslenme anamnezi: günlük menü, su tüketimi, takviyeler, intoleranslar, sosyal/kültürel bağlam.
  2. 2Semptom haritalama: Bristol gaita skalası, şişkinlik VAS, enerji günlüğü, kronik şikayetler.
  3. 3Laboratuvar değerlendirme: tam kan, demir/ferritin, D vitamini, B12, B6, çinko, magnezyum, omega-3 indeksi, gerekiyorsa gıda IgG paneli (yorumlamada dikkatli).
  4. 4Uygun diyet protokolü belirleme — tek bir 'doğru' diyet yok, kişiye özel.
  5. 514, 28, 56 günlük detaylı menü hazırlanır (kahvaltı/öğle/akşam/ara öğünler + tarif örnekleri).
  6. 6Hasta eğitimi: tetikleyici besinler, etiket okuma, dışarıda yeme stratejileri, mutfak ipuçları.
  7. 7Takip seansları: 2–4 haftalık aralıklarla menü revizyonu + sorun çözme.
  8. 8Geri yükleme fazı: hangi besin tolere ediliyor, hangisi tetikleyici — sistematik test.
  9. 9İdame planı: hayat boyu sürdürülebilir, esnek beslenme şablonu.

Beklenen Yararlar

  • IBS/SIBO semptomlarında %60–80 iyileşme (Düşük FODMAP — Monash kanıt)
  • Akdeniz diyetiyle kalp/Alzheimer/diyabet riskinde belirgin azalma
  • Otoimmün otoantikor titrelerinde düşüş (Hashimoto'da gluten-free için meta-analiz)
  • Sürdürülebilir kilo yönetimi (kalori sayma değil, niteliksel değişim)
  • Enerji, mood, uyku kalitesinde iyileşme
  • Mikrobiyom çeşitliliğinde artış (geri yükleme fazıyla)
  • Hayat boyu sürdürülebilir bir beslenme şablonuna geçiş

Kontrendikasyonlar — Uygulanmaması Gereken Durumlar

  • · Aktif yeme bozukluğu (anoreksi, bulimi, ortoreksi) — psikiyatri/diyetisyen birlikte takip gerektirir
  • · Gebelik ve emzirme döneminde sıkı eliminasyon diyetleri (özellikle AIP) kontrendike
  • · Çocuklar — pediatrik diyetisyen değerlendirmesi gerekir
  • · Tip 1 diyabet, böbrek/karaciğer yetmezliği — özel adaptasyon gerekir
  • · Elemental diyet uzun süre uygulaması (>3 hafta) bağırsak atrofisine yol açabilir — yalnız hekim gözetiminde

Sıkça Sorulan Sorular

En iyi diyet hangisidir?
Tek 'en iyi' diyet yoktur — kişiye, tabloya ve yaşam tarzına göre değişir. Akdeniz diyeti en geniş kanıt tabanına sahiptir ve hayat boyu sürdürülebilir. IBS/SIBO için Low FODMAP kanıt düzeyi yüksektir. Otoimmün için AIP modifikasyon işe yarar. Önemli olan eliminasyonun amaçlı ve geri yüklemenin sistematik olmasıdır.
FODMAP ne kadar süre uygulanmalı?
Sıkı eliminasyon yalnız 4–6 hafta. Sonrasında her FODMAP alt grubu (fruktan, GOS, polyol, fruktoz, laktoz) 3 günde test edilir. Toplam protokol 12–16 haftadır. Sürekli sıkı FODMAP yapanlar yıllar içinde mikrobiyom çeşitliliği kaybeder ve paradoksal olarak daha hassas hale gelir.
Gluten gerçekten herkes için zararlı mı?
Hayır. Çölyak hastaları (genetik HLA-DQ2/DQ8) için yaşam boyu yasaktır. Non-celiac gluten sensitivity (NCGS) için kanıt karışıktır — bireysel test gerekir. Hashimoto'da meta-analizler gluten-free'nin TPO-Ab'yi düşürdüğünü gösterir. Sağlıklı kişide gluten kaçınmanın yararı yoktur, hatta lif ve B vitamini eksikliği yaratabilir.
Vegan/vejetaryen olarak diyet tedavisi mümkün mü?
Evet. Akdeniz diyeti zaten ağırlıkla bitki bazlıdır. SIBO ve eliminasyon protokollerini bitki bazlı olarak modifiye edebiliriz. Önemli olan vitamin B12, demir, çinko, omega-3 (yosun bazlı EPA/DHA), kalsiyum, D vitamini, iyot gibi mikrobesinlerin yeterli alınması ve düzenli ölçülmesidir.
Diyetisyenle nasıl çalışıyorsunuz?
Klinik diyetisyenimiz Neslihan Karakuzu (Klinik diyetisyen) ve Dr. Özgür Karakuzu birlikte planı oluşturur. Tıbbi gerekçe + bireysel uyum + sosyal/kültürel uygunluk birlikte değerlendirilir. Diyetisyen takipte detaylı menü revizyonu yapar; hekim metabolik/hormonal parametreleri izler.
Bu sayfadaki bilgiler genel sağlık bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi, tanı veya tedavinin yerine geçmez. Bireysel durumunuz için lütfen randevu alarak uzman hekime başvurun. Acil durumlar için 112 Acil servisini arayın.

Bu Tedavi Hakkında Görüşelim

Sizin için uygun olup olmadığını ve uygulanan protokolün detayını ön görüşmede netleştirelim.

0 850 303 33 35 Randevu Al
AraWhatsAppRandevu